خشک-کردن-اصولی-گیاهان-

با جمع آوری و خشک کردن و نگهداری اصولی، مواد موثره گیاهان دارویی را حفظ کنیم

جدول “رشد فصلی گیاهان” نشان می دهد که استفاده از گیاهان تازه در تمام طول سال ممکن نیست، به همین دلیل نیاز است گیاهان دارویی مختلف را برای استفاده در زمان هایی که گیاه تازه در دسترس نیست، برداشت، خشک و نگهداری کرد.

 برای جلوگیری از تبخیر مواد معطر شیمیایی با ارزش گیاهان و کاهش اکسیداسیون ترکیبات مهم آن ها لازم است همیشه آنها را در اولین فرصت ممکن پس از چیدن،خشک کنید.

 زمان چیدن گیاهان، در حفظ ترکیبات مواد شیمیایی موثر آن ها مهم است. گیاهان باید رسیده باشند تا ترکیبات موثر آن ها زیاد باشد. کمیت و کیفیت مواد موثر و آثار درمانی گیاهان دارویی مستقیما به زمان جمع آوری آن ها بستگی دارد. زمان مناسب چیدن گیاه، زمانی است که گیاه به حداکثر رشد رسیده باشد و حداکثر میزان مواد موثر در آن ایجاد شده باشد. در این شرایط پس از جمع آوری، باید به سرعت، آن ها را خشک نمود.

در یک روز خشک، پس از تبخیر شبنم صبحگاهی، آن ها را جمع آوری و دور از نور خورشید با جریان زیاد هوا به سرعت خشک  کنید. در سایه خشک کنید آفتاب مستقیم باعث کاهش مواد موثره و از بین رفتن رنگ گیاه می شود.

برای این کار، یک قفسه در باز که هوا به خوبی در آن جریان داشته باشد بسیار مناسب است.

 در غیر این صورت استفاده از یک اتاق گرم، جایی که گیاهان پخش و پراکنده نشوند نیز مناسب خواهد بود.

 می توانید از یک اتاقک خشک کن، با یک هواکش کم قدرت استفاده کنید.

 استفاده از گاراژ و محیط های همانند آن برای خشک کردن گیاهان مناسب نیست، زیرا ممکن است دود و بخار بنزین، گیاهان را آلوده کند.

 برای خشک کردن گیاهان، دمایی محل مورد نظر را بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی گراد (۷۰ تا ۹۰ درجه فارنهایت) تنظیم کنید.

 گیاهان را در مایکروویو خشک نکنید تحقیقات نشان داده که این کار می‌تواند مواد شیمیایی موجود در گیاهان را به مواد دیگری تغییر دهد. 

گیاهان خشک شده را باید دور از نور نگه داشت تا از اکسید شدن مواد آن و تبخیر شدن اسانس آن ها جلوگیری شود.

برای جلوگیری از کپک زدن باید در جای هوادار، خشک و گرم، به خشک کردن آن ها پرداخت. خشک کردن گیاهان در زیر هودهای فن دار و اتاق های آفتاب گیر و دارای در باز کاملا مناسب است.

محیط گاراژ و نظایر آن هیچ گاه نمی تواند برای خشک کردن گیاهان، محیطی مناسب باشد؛ زیرا بوی بنزین و دود، آن ها را خراب می کند.

در شرایط مناسب ذکر شده، گیاهان می توانند حداکثر به مدت یک هفته خشک شوند. مدت بیش از این، باعث کاهش بوی گیاهان و کم رنگ شدن آن ها می شود.

نگهداری گیاهان خشک شده

از ظروف شیشه ای رنگی یا چینی دردار استفاده کنید. ظروف باید تمیز و خشک باشد و درب آن ها محکم باشد تا از کپک زدن آن ها جلوگیری شود. در صورتی که ظروف شیشه ای، رنگی نباشد بهتر است آن ها را در کمدهایی تاریک قرار داد.

تاریخ خشک کردن گیاهان را باید با برچسب بر روی ظرف نگهداری آن ها یادداشت کرد؛ زیرا گیاهان خشک شده در شرایط مناسب بین ۱۲ تا ۱۸ ماه قابل مصرف هستند.

گل ها

گل ها بعد از طلوع آفتاب، وقتی که شبنم ها تبخیر می شوند جمع آوری می شوند؛ زیرا شبنم باعث افزایش رطوبت و پوسیدگی می شود. بهترین زمان برای اکثر گل ها هنگامی است که کاملا باز می شوند. گلبرگ ها چون به سرعت خراب می شوند باید آن ها را در یک سطح، مانند سینی خشک نمود.

در مورد گل های ریز و کوچک مانند اسطوخودوس، باید قبل از ریختن گل ها، از حدود ۲۰ سانتی متر سرشاخه گل دار را جدا نماییم و آن را به طرف پایین آویزان کنیم.

در خشک کردن گیاهان باید دقت نمود که کلیه حشرات یا ناخالصی ها را از آن جدا کنید و گل ها را روی کاغذ خشک کن یا پارچه تمیز خشک کنید.

گل های خشک شده را باید در ظروف درب بسته (و چه بهتر که رنگی باشد) بریزید تا رطوبت، هوا و نور به آن ها آسیب نرساند. گل هایی که دارای نهنج (قسمت وسط) بزرگ می باشند باید بعد از جدا نمودن گلبرگ ها، قسمت وسط آن را دور بیندازید.

قسمت هوایی و برگ ها

در گیاهانی مانند باباآدم (بوردوک) که دارای برگ های بزرگ هستند می توان برگ ها را چید و به طور جداگانه خشک نمود؛ اما در برگ های کوچک مانند نعناع و بادرنجبویه، باید برگ را با ساقه خشک نمود.

برگ های خزان شونده (برگ ریز) را درست قبل از گل دادن باید چید و برگ گیاهان همیشه سبز مانند رزماری (اکلیل کوهی) را می توان در طول سال چید.

برای خشک کردن می توان ۸ تا ۱۲ دسته ساقه برگ دار را با هم بست و به سمت پایین آویزان نمود؛ سپس وقتی کاملا خشک شد و حالت شکنندگی پیدا کرد آن ها را از ساقه جدا کرد.

پوست

جمع آوری پوست ها باید در فصل پاییز و قبل از این که صمغ ها و شیرابه ها، آسیبی به پوست گیاهان وارد کند باشد؛ مگر این که بخواهیم کل گیاه را به صورت تنتور دارویی استفاده کنیم. پوست را نباید با آب شست بلکه برای زدودن آلودگی های خارجی، حشرات و یا قارچ های پوست، باید این گونه مواد را از روی آن ها تمیز کرد؛ سپس آن ها را به قطعات کوچک ۲ تا ۳ سانتی متری تقسیم نمود و بر روی یک سطح، مانند سینی خشک کرد.

میوه ها

بهترین زمان جمع آوری میوه ها، پس از رسیدن کامل و قبل از نرم شدن آن هاست. در غیر این صورت ضمن خشک شدن، اثر خود را از دست می دهند. میوه ها را باید در یک سطح قرار داد و پیوسته آن ها را پشت و رو کرد تا از کپک زدگی آن ها جلوگیری شود. در صورتی که میوه ها کپک داشته باشند باید دور ریخته شوند. قسمت های لک زده را نیز باید دور ریخت.

ریشه ها

ریشه ها اکثرا در فصل پاییز و زمانی که قسمت هوایی گیاه در حال خشک شدن است جمع آوری می شود. در بعضی گیاهان مانند گل قاصدک، ریشه گیاه را باید در فصل بهار جمع آوری نمود.

برای خشک شدن ریشه ها ابتدا باید آن ها را شست تا گرد و خاک و گل آن ها تمیز شود. سپس در صورت لزوم، پوست آن ها را جدا نمود و در صورت درشت بودن، آن ها را به قطعات و قسمت های کوچک تری تقسیم کرد. البته این عمل بهتر است تا ریشه تازه و نرم است انجام شود؛ چون ریشه های خشک بسیار سخت می شوند و خرد کردن آن ها مشکل است.

بیشتر گیاهان در عرض ۵ تا ۶ روز خشک می‌شوند، اما ریشه و بذر ، زمان بیشتری برای خشک شدن لازم دارد.

دانه ها

دانه ها را باید پس از رسیدن کامل جمع آوری کرد. اکثر دانه ها در فصل تابستان به طور کامل می رسند. چنانچه دانه های ریز و کوچک بر روی سرشاخه قرار داشته باشند باید حدود ۲۰ سانتی متر بالای ساقه را چید و به طرف پایین آویزان نمود تا خشک شود. زیر ساقه باید کاغذ خشک کن قرار داد تا دانه هایی که خشک می شوند و می ریزند را جمع آوری نمود.

چون دانه ها پس از رسیدن توسط پرندگان یا باد از بین می روند از این رو قبل از این باید آن ها را جمع آوری نمود. همچنین دانه ها را نباید زیر نور مستقیم آفتاب خشک کرد.

پیازها

بهترین زمان جمع آوری پیازها هنگامی است که قسمت هوایی کاملا خشک شود. البته در بعضی گیاهان مانند سیر، به خاطر گم نشدن محل آن ها قبل از پژمرده شدن کامل برگ ها، باید به جمع آوری سریع آن ها پرداخت.

0 پاسخ

پاسخ دهید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
مشارکت رایگان.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *